Nga Redaksia:
Në diskursin publik shqiptar shpesh thuhet se aleati më i madh i Serbisë është Rusia. Kjo ide është bërë pothuajse një klishe politike dhe mediatike. Megjithatë, nëse analizojmë zhvillimet historike dhe strategjike të dekadave të fundit, del në pah një realitet tjetër: aleati më i qëndrueshëm dhe më i besueshëm i Serbisë është Kina, ndërsa Rusia shpesh ka qenë një partner më shumë simbolik sesa praktik.
Episodi i vitit 1999 që shumëkush e harron
Gjatë luftës së Kosovës dhe fushatës ajrore të NATO kundër regjimit të Slobodan Milošević në vitin 1999, ndodhi një incident që edhe sot mbetet një nga episodet më të diskutueshme të luftës.
Më 7 maj 1999, avionët amerikanë bombarduan gabimisht ambasadën e China në Belgrade. Zyrtarisht, United States deklaroi se bombardimi ishte rezultat i një gabimi të inteligjencës.
Por në qarqe të ndryshme ushtarake dhe analitike qarkullon një version tjetër: se ambasada kineze ishte shndërruar në një pikë operative elektronike për monitorimin dhe ndjekjen e avionëve të NATO gjatë operacioneve ajrore. Sipas këtij interpretimi, struktura diplomatike po përdorej në praktikë si një qendër e mbështetjes teknologjike për mbrojtjen serbe.
Nëse kjo tezë është e saktë apo jo, një gjë është e qartë: reagimi i Pekinit ishte jashtëzakonisht i ashpër dhe marrëdhëniet kino-serbe u forcuan ndjeshëm pas kësaj ngjarjeje.
Partneriteti strategjik Pekin–Beograd
Që nga ajo periudhë, lidhjet midis China dhe Serbia janë thelluar në disa nivele:
- investime të mëdha kineze në infrastrukturë dhe industri serbe
- mbështetje diplomatike për çështjen e Kosovës në organizatat ndërkombëtare
- bashkëpunim në teknologji, siguri dhe energji
- pjesëmarrja e Serbisë në projektin global kinez Belt and Road
Ndërkohë, edhe pse Russia mbetet një aleat tradicional në plan kulturor dhe historik, ndikimi real ekonomik dhe teknologjik në Serbi është sot shumë më i madh nga Kina.
Një realitet gjeopolitik që po ndryshon
Në botën e sotme shumëpolare, aleancat nuk janë gjithmonë ato që duken në sipërfaqe. Serbia e përdor marrëdhënien me Rusinë si instrument politik në Evropë, ndërsa partneritetin me Kinën si bazë strategjike për zhvillim ekonomik dhe mbështetje diplomatike.
Kjo është arsyeja pse shumë analistë sot argumentojnë se aleati më i rëndësishëm afatgjatë i Serbisë nuk është Moska, por Pekini.
Një dilemë ideologjike e kohës sonë
Në këtë kontekst lind edhe një dilemë më e gjerë gjeopolitike që shumë njerëz në botë e ndjejnë sot: një pjesë e opinionit publik simpatizon kundërshtarët e Israel në Lindjen e Mesme, përfshirë Iran, ndërsa në të njëjtën kohë mbështet rolin global të United States si kundërpeshë ndaj rritjes së fuqisë së China.
Kjo duket si kontradiktë, por në realitet pasqyron përplasjen e dy botëve: njëra që i frikësohet dominimit të Pekinit dhe tjetra që kundërshton politikat e Izraelit në Lindjen e Mesme.
Në fund të fundit, gjeopolitika nuk është bardh e zi. Ajo është një lojë komplekse interesash, aleancash të përkohshme dhe rivalitetesh globale.
Dhe siç thonë shpesh analistët:
kush e kupton këtë lojë, e kupton edhe se pse Kina është sot aleati më i fortë i Serbisë.